ENGLISH
  Güncelleme: 04/06/2018

Fasıl 4- Sermayenin Serbest Dolaşımı

Faslın Kapsamı

Sermayenin Serbest Dolaşımı başlığı, AB içerisinde üye devletlerarasındaki ve üye devletlerle üçüncü ülkeler arasındaki sermaye hareketlerine uygulanan tüm kısıtlamaların kaldırılarak Avrupa çapında daha açık, bütünleşmiş, rekabetçi ve etkin bir ortak pazar ve finansal hizmet yapısının tesis edilmesinde önemli bir konuma sahiptir.

AB’nin İşleyişi Hakkında Antlaşmanın (ABİHA) “Kişilerin, Hizmetlerin ve Sermayenin Serbest Dolaşımı” başlığının 4. Bölümü “Sermaye ve Ödemeler” konusundaki düzenlemeleri içermektedir. Antlaşmanın 63. maddesinde, üye devletlerarasındaki ve üye devletlerle üçüncü ülkeler arasındaki sermaye hareketlerine ve ödemelere uygulanan tüm kısıtlamaların yasak olduğu belirtilmektedir. Temel prensip sermaye hareketleri ve ödemeler alanında özellikle vatandaşlık temelinde doğrudan ayrımcı uygulamaların yasaklanması olmakla birlikte bu kısıtlamalar yalnızca antlaşmada sayılan gerekçelerle haklı gösterilebilmektedir. ABİHA’nın 65. maddesi uyarınca 63. madde hükümleri üye devletlerin;

  • Yerleşik oldukları veya sermaye yatırımı yaptıkları yere göre aynı durumda bulunmayan vergi mükellefleri arasında ayrım yapan ulusal vergi mevzuatının ilgili hükümlerini uygulamak,
  • Özellikle vergilendirme ve finansal kuruluşların basiret esasına göre denetimi konularında ulusal kanun ve ikincil düzenlemelerin ihlalinin önlenmesi amacıyla gerekli tedbirleri almak,
  • İdari ya da istatistiksel bilgi toplanması amacıyla sermaye hareketlerinin beyanına ilişkin usulleri belirlemek,
  • Kamu düzeni veya kamu güvenliği gerekçelerinin haklı kıldığı tedbirleri almak,

haklarına halel getirmez.

Ancak bu tedbirler, sermayenin ve ödemelerin serbest dolaşımı bakımından keyfi bir ayrımcılık ya da örtülü bir kısıtlama aracı oluşturamaz.

Bu çerçevede, söz konusu serbestinin uygulanmasına getirilen istisnalar genel olarak vergilendirme, ihtiyatlı denetim, karapara aklamanın önlenmesi, kamu politikası öncelikleri ve Ortak Dışişleri ve Güvenlik Politikası uyarınca belirlenen yaptırımlar gibi konular ile ilgilidir.

4 No’lu Sermayenin Serbest Dolaşımı Faslı, üç alt başlıktan oluşmakta olup bunlar a) Sermaye hareketleri ve ödemeler b) Ödeme sistemleri c) Karapara aklama ile mücadeledir.

Sermaye hareketleri başlığı altında, yatırım ve kar amaçlı etkinlikleri hedefleyen finansal işlemler sermaye olarak kabul edilmektedir. Sermaye hareketleri yürürlükte olmayan 88/361/AT sayılı Direktif’in Ek-1’inde belirlenmiştir. Sermaye hareketi olarak tanımlanan başlıca işlemler aşağıda şunlardır:

• Doğrudan yabancı yatırımlar

• Gayrimenkul yatırımları

• Sermaye piyasasında işlem gören senetlere ilişkin transferler

• Para piyasasında işlem gören senetlere ve benzerlerine ilişkin transferler

• Mali kurumlardaki cari hesaplarla mevduat hesaplarına ilişkin işlemler

• Toplulukta oturan birinin taraf olduğu ticari işlemlere ya da hizmet edinimine ilişkin krediler

• Ticari ikraz ve krediler

• Teminat mektupları,  diğer garantiler ve rehin hakları

• Sigorta sözleşmelerinin ifasına ilişkin transferler

• Kişisel sermaye hareketleri

• Finansal varlıkların fiziki olarak ithali ve ihracı

• Diğer sermaye hareketleri

Ödeme sistemleri başlığı altında ödeme ve menkul kıymet mutabakat sistemleri, ödeme hizmetleri ve elektronik para kuruluşlarına ilişkin düzenlemeler yer almaktadır.

2015 yılında ödeme hizmetleri konusunda mevcut kuralları geliştiren ve dijital ödeme hizmetlerini de düzenleyen yeni Ödeme Hizmetleri Direktifi kabul edilmiş olup, 2018 yılı Ocak ayında uygulanmaya başlanmıştır. Ayrıca sınır ötesi yapılacak avro ödemelere ilişkin 924/2009 sayılı Tüzük kabul edilmiş olup, bu Tüzük gereğince bankaların yurtiçi ya da sınır ötesi avro olarak gerçekleştirilen elektronik ödeme işlemlerine aynı işlem ücretini uygulamaları gerekmektedir.

Karapara aklama ile mücadele başlığı ise terörün finansmanı ile mücadeleyi de içermekte olup, finansal sistemin suçlular tarafından karapara aklama veya terör eylemlerinin finansmanı amacıyla kullanılmasının önlenmesine ilişkin tedbirleri içerir. Bu çerçevede başta bankalar olmak üzere finansal kuruluşlar ile finansal olmayan diğer yükümlüler müşterilerini tanımalı, müşterilerinden ya da onların işlemlerinden kaynaklanan riskleri ölçmeli, şüpheli gördükleri işlemleri Mali İstihbarat Birimlerine bildirmelidir.

Karapara aklama ve terörizmin finansmanının önlenmesine ilişkin 2015/849 sayılı Direktif 2015 yılında kabul edilmiş olup, 2017 yılı Haziran ayında uygulanmaya başlanmıştır.

Fasla İlişkin Tanıtıcı Sunum

Faslın Müzakere Sürecinde Geldiği Aşama

14 Şubat 2007 tarihinde alınan Tarama Sonu Raporunda iki açılış kriteri getirilmiş olup bu kriterlerin karşılanması ülkemiz tarafından Strateji ve Eylem Planı hazırlanarak Avrupa Komisyonuna sunulmuştur. Dört kapanış kriteri belirlenen fasıl, 18 Aralık 2008 tarihinde müzakerelere açılmıştır.

Kapanış Kriterleri

1- Strateji ve Eylem Planında belirtildiği gibi, sermaye hareketleri ve ödemeler alanında, AB müktesebatına uyuma ilişkin önemli gelişme gösterilmesi.

2- AB üyesi ülkelerdeki gerçek veya tüzel kişilerin taşınmaz mal edinimine ilişkin olarak, somut önlemleri ve malların yabancılar tarafından ediniminin aşamalı olarak AB müktesebatı çerçevesinde serbestleştirilmesine yönelik zaman çizelgesini de içeren bir Eylem Planı sunulması.

3- Müsadereyi de içerecek şekilde karaparanın aklanması ile mücadeleye ilişkin olarak, AB müktesebatına ve Mali Eylem Görev Gücü tavsiyelerine uyumda ilerleme kaydedilmesi.

4- Türkiye’nin, izleme kayıtlarını sunarak, müsadereyi de içerecek şekilde karaparanın aklanması ile mücadeleye ilişkin tüm alanlardaki ilgili mevzuatı gereği gibi uygulayacak ve yürütecek yeterli idari kapasiteye sahip olduğunu göstermesi.

İlgili Alt Komite Toplantıları

4 No'lu Ekonomik ve Parasal Konular, Sermaye Hareketleri ve İstatistik Alt Komitesi

8 No'lu Gümrükler, Vergilendirme, Uyuşturucu Kaçakçılığı ve Karapara Aklama Alt Komitesi

Tarama Toplantıları

Tanıtıcı Tarama Toplantısı Sunuşları (25 Kasım 2005)

Ayrıntılı Tarama Toplantısı Sunuşları (22 Aralık 2005)

Tarama Sonu Raporu

Faydalı Linkler

AB'de sermaye hareketleri ve ödeme sistemleri konusunda bilgi almak için: 

https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/banking-and-finance/financial-markets/capital-movements_en

https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/banking-and-finance/consumer-finance-and-payments/payment-services/payment-services_en

AB'de karapara aklama ve terörizmin finansmanı ile mücadele konusunda bilgi almak için:

https://ec.europa.eu/home-affairs/what-we-do/policies/organized-crime-and-human-trafficking/money-laundering_en

https://ec.europa.eu/home-affairs/what-we-do/policies/crisis-and-terrorism/financing_en


Güncelleme: 04/06/2018 / Hit: 37,210