ENGLISH
  Güncelleme: 11/05/2018

(Fasıl 10) Bilgi Toplumu ve Medya

 

Bilgi toplumuna dönüşümün nihai hedefi, rekabet gücünün artırılarak dünya hasılasından daha fazla pay almak ve toplumsal refah seviyesini artırmaktır.¹

Bilgi toplumu; yeni temel teknolojilerin gelişimiyle birlikte bilgi üretiminin, bilgi sermayesinin ve nitelikli insan faktörünün önem kazandığı, eğitimin sürekliliğinin ön plana çıktığı, iletişim teknolojileri, bilgi otoyolları, elektronik ticaret gibi yeni gelişmeler ile toplumu, ekonomik, sosyal, kültürel ve siyasal açıdan sanayi toplumunun ötesine taşıyan bir gelişme aşaması olarak tanımlanabilir.         

Bu yeni aşama, farklı bir dünya görünümünü de beraberinde getirmekte ve geleceğin politikasının ilkelerinin de kendine göre oluşmasına yol açmaktadır.  Bilgi toplumu, sanayi toplumunun sosyo-ekonomik gelişme sürecinde yol açtığı gelişmelerden daha farklı, ekonomik alandaki tüm karar birimlerinin ve kurumların yapısında hızlı değişimi ve yeniden yapılanmayı gerektiren bir aşama olarak nitelendirilebilir. ²

İşte bu tür gerekliliklerinden de etkisiyle oluşturulan Fasıl, "Bilgi Toplumu" ve "Medya" olarak iki ana bileşen kapsamında ele alınmaktadır. 

Bilgi Toplumu alanındaki müktesebatın amacı, elektronik haberleşme hizmet ve şebekelerinde serbestleşmenin sağlanarak, tek pazarın etkili bir şekilde işlemesinin önündeki engellerin ortadan kaldırılması ve evrensel anlamda mevcut olacak modern hizmetlerin oluşturulmasıdır.

  

 Medya alanı, faslın diğer bölümünü oluşturmaktadır. Medya alanındaki müktesebatın amacı, görsel işitsel medya hizmetlerinin AB içinde serbest dolaşımının sağlanmasıdır.

Bilgi Toplumu ve Medya alanındaki çalışmalar Ulaştırma, Haberleşme ve Denizcilik Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) ve Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) ile koordinasyon halinde yürütülmektedir.

AB'deki Gelişmeler

Küresel ekonomik sistemin yapısı giderek sanal hale gelmektedir. Bilgi ve iletişim teknolojileri, spesifik bir sektör olmaktan çıkmış, iş yapma biçimlerinin yeniden yapılandırılması, iş süreçlerinin iyileştirilmesi ve işgücü verimliliğinin arttırılmasını sağlayarak modern yenilikçi ekonomik yapıların temeli haline gelmiştir.Bu kapsamda Avrupa Birliği sayısal ekonominin fırsatlarından faydalanabilmek için 2000’li yılların başlarında Lizbon Stratejisi’nin bilgi toplumu hedefiyle başlayan ve sonrasında Avrupa 2020 Stratejisi kapsamında sayısal gündem hedefine dönüşen bir sürece girmiştir.

Avrupa Komisyonu Başkanı Jean-Claude Juncker tarafından 15 Temmuz 2014 tarihinde Avrupa Parlamentosu Genel Kurulunda açıklanan 2014 - 2019 dönemi için Komisyonun 10 önceliği arasında yer alan "Sayısal Tek Pazar" oluşturma hedefi doğrultusundaki çalışmalar İletişim Ağları, İçerik ve Teknoloji Genel Müdürlüğü koordinasyonunda başlatılmıştır.

6 Mayıs 2015 tarihinde yayımlanan COM(2015)192 sayılı Komisyon tebliği ile uygulanmaya başlanan “Avrupa için Sayısal Tek Pazar Stratejisi”, temelde Avrupa çapında çeşitli düzenleyici engeller ve koşullar yüzünden dağınık bulunan 28 ulusal sayısal pazarının, tek bir pazar haline getirilebilmesini amaçlamaktadır.

Strateji kapsamına giren temel sorunlar aşağıda sıralanmaktadır:

  1. Haksız coğrafi engelleme hususunda temel sorun özel sektörden kaynaklanmakta ve coğrafi bölünmeye yol açmaktadır.
  2. Telif hakları ve komşu haklar konusunda Üye Devletler bünyesinde 20'ye yakın farklı uygulama vardır ve bu konuda acil uyumlaştırma gerekmektedir. Bu alanda sadece bilgi toplumu ile ilgili 11 farklı telif hakları direktifi mevcuttur.
  3. e-Ticaret Direktifinde bahsi geçen aracıların rolü ve sorumluluğu konusunda kapsamlı bir çalışma yapılması gerekmektedir.
  4. Kargo teslimatında merkezden uzak bölgelere ve sınır ötesi teslimatta haksız fiyat farkları bulunmaktadır.
  5. KDV farklılıkları özellikle KOBİ'leri zor durumda bırakmakta ve bu alanda basitleştirme gerekmektedir.
  6. Radyo spektrum alanında uyumun tam olmaması farklı sorunlara yol açmaktadır.
  7. TV yayınları ile internet yayınlarının aynı şartlara bağlı olup olmaması konusunda bir usul belirlenmelidir.
  8. Çevrimiçi platformların (Amazon, eBay, vb) şeffaflığı konusunda çalışma yapılmalıdır.
  9. Sayısal beceriye sahip işgücünün yetiştirilmesi için özel çaba sarf edilmelidir Özellikle Almanya ve Hollanda gibi ülkelerde IT personeli açığı mevcuttur.
  10. Hizmetlerin karşılıklı işlerliği bakımında standartlaşmanın ele alınması gerekmektedir.
  11. e-Devlet Eylem Planının 2011-2015; 2016-2020 dönemi için güncellenmesi gerekmektedir.
  12. Kişisel Verilerin Korunması konusunda 95/46/AT sayılı Direktifin güncellenmesi gerekmektedir.

Detay Bilgi için tıklayınız

 

Yasal Altyapı:

 

Bilgi Toplumu Alanındaki temel düzenlemeler AB 2002 yılında kabul edilen elektronik haberleşme ile ilgili "Yeni Düzenleyici Çerçeve"dir.

Bilgi Toplumu Alanındaki düzenleyici çerçeve 5 temel direktiften oluşmaktadır:

- Çerçeve Direktifi (2002/21/EC)
- Erişim Direktifi (2002/19/EC)
- Yetkilendirme Direktifi (2002/20/EC)
- Evrensel Hizmet Direktifi (2002/22/EC)
- Gizlilik ve Elektronik Haberleşme Direktifi (2002/58/EC)

Ayrıca ilave olarak "Rekabet Direktifi" (2002/77/EC) ve "Spektrum Kararı" da elektronik haberleşme ile ilgili yeni düzenleyici çerçevenin bir parçası olarak görülmektedir.

 

2009 yılında çıkarılan "Daha İyi Düzenlemeler - Better Regulations" Direktifiyle (2009/140/EC) 2002 düzenlemelerinde çeştili değişikliklere gidilmiştir.

 

Medya alanındaki temel AB müktesebatı ise en son 2010 yılında güncellenen:
-Görsel İşitsel Medya Hizmetleri Direktifi (2010/13/EU)'dir.

Türkiye'deki ilgili alandaki temel yasal çerçeve şöyledir:
- Telgraf ve Telefon Kanunu (406 sayılı)
- Telsiz Kanunu (2813 sayılı)
- Evrensel Hizmet Kanunu (5369 sayılı)
- Elektronik İmza Kanunu (5070 sayılı)
- Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun (6112 sayılı)
- Elektronik Haberleşme Kanunu (5809 sayılı)

- E-Ticaret Kanunu (6563 sayılı)
- İlgili kanunlarda değişiklik öngören birtakım diğer kanunlar ve yasal düzenlemeler

Mevcut Durum ve Fasıl Kapsamında Yapılan Çalışmalar:

10 no'lu müzakere başlığı olan "Bilgi Toplumu ve Medya" Faslı, 19 Aralık 2008 tarihinde müzakereye açılmıştır.

Bilgi Toplumu: Müktesebata tam uyumun üyelikle birlikte sağlanmasının öngörüldüğü Bilgi Toplumu alanında gelişme kaydetmek amacıyla çıkarılan 5809 sayılı Elektronik Haberleşme ve güncellenen 5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanunları kapsamında bazı ikincil düzenlemeler yapılmıştır. 2010 yılı içerisinde kaydedilen hızlı ilerlemeler neticesinde yeni yönetmelikler çıkartılmış olup, kapanış kriterlerini sağlamaya dönük bu ikincil mevzuattan bazıları şunlardır; Telekomünikasyon Sektöründe Tüketici Hakları Yönetmeliği, Elektronik Haberleşme Sektöründe Yetkilendirmeye İlişkin Yönetmelik, Numara Taşınabilirliğine Dair Yönetmelik, Erişim ve Arabağlantı Hizmetlerine Dair Yönetmelik.

Ayrıca, yaşanan bir diğer önemli gelişme olarak da Avrupa'daki elektronik haberleşme sektörü düzenleyici otoritelerinin müktesebatı uygulamaya yönelik idari kapasitelerini değerlendiren ve ülkeleri karşılaştırmalı bir şekilde sıralayan ECTA (European Competitive Telecommunications Association) kuruluşunun, Türkiye'nin notunu %50'ye varan bir oranda yükseltmesi ve böylece Türkiye'nin İsviçre, Çek Cumhuriyeti ve Bulgaristan'ın önüne geçmiş olması sayılabilir.

Medya: Faslın açılış kriteri olan: "Türkiye'nin, görsel işitsel mevzuatının AB müktesebatına uyumlaştırılması amacıyla, Sınır-tanımayan Televizyon Direktifinde tanımlanan şekilde, ulusal düzenleyici çerçevenin televizyon yayınlarının yeniden iletimi ve alımı özgürlüğü prensibi ile uyumu sağlayacak net önerileri de içerecek ve düzenleyici kurum olan RTÜK'ün idari kapasitesi ve bağımsızlığının güçlendirilmesi konularını da kapsayacak net bir uyum takvimi sunması" kapsamında, bu alanda yetkili kuruluş olan RTÜK ile gerekli çalışmalar yapılarak hazırlanan eylem planı Avrupa Komisyonuna sunulmuş ve Komisyon tarafından kabul edilmiştir.

 Kapanış kriterlerini sağlamak amacıyla, Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanun üzerinde gerekli değişiklikler, düzenleyici otorite olan RTÜK tarafından yapılmış, 2010 yılında TBMM ihtisas komisyonlarında görüşülmüştür ve Meclis Genel Kurulu gündemine alınmıştır. İlgili kanun 3/3/2011 tarih ve 27863 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Yeni kanunu takiben ilgili yönetmelikler 2011 yılında güncellenmiş bulunmaktadır.

Getirilen değişiklikler, RTÜK'ün şeffaflığını ve bağımsızlığını güçlendirmeyi amaçlamakta ve çocuk ve gençlerin fiziksel ve ahlaki gelişimlerini olumsuz etkileyebilecek yayınlara ilişkin AB mevzuatına uyumlu tedbirler sunmaktadır.

 

İlgili Bağlantılar:

Bilgi Toplumu:

Avrupa Komisyonu Bilgi Toplumu Bağlantıları (bağlantı)
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (bağlantı)

Medya:

Avrupa Komisyonu Görsel İşitsel ve Medya Politikaları Sayfası (bağlantı)
Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (bağlantı)

Avrupa Birliği Bakanlığı Bünyesinde İlgili Başkanlık:

Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı

Başkan
Telefon
Faks
E-posta 

: Sinan AYHAN
: (312) 218 14 20 
: (312) 218 15 81 
: sayhan@ab.gov.tr







İlgili Alt Komite Toplantıları:

23 - 24 Kasım 2000 Ankara
2 - 3 Mayıs 2001 Brüksel
30 - 31 Mayıs 2002 Ankara
18 Şubat 2004 Brüksel
6 Haziran 2005 Ankara
17 Ocak 2007 Brüksel
9 Şubat 2009 Brüksel
9 Şubat 2010 Ankara
9 Şubat 2011 Brüksel
9 Şubat 2012 Ankara
26 Mart 2015 Brüksel

4 Ekim 2016

Tarama Toplantıları:
Tanıtıcı Tarama Toplantısı Sunuşları (12-13 Haziran 2006)
Ayrıntılı Tarama Toplantısı Sunuşları (13-14 Temmuz 2006)
Tarama Toplantılarında Avrupa Komisyonunun Sorularına Verilen Cevaplar     (PDF Format -234 KB)
Tarama Raporu

İlgili Projeler:

Proje Yılı/No    Proje Adı  Faydalanıcı Kuruluş  Bütçe (milyon €)  Projenin Durumu
TR0202.02    Telekomünikasyon Otoritesinin Kurumsal Kapasitesinin Geliştirilmesine Destek Projesi Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK)  2.5  Bitti
TR 05 03.10 Türk Telekomünikasyon Sektöründeki Erişim Rejiminin İyileştirillmesine Destek Projesi Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK)  1.2  Bitti

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

¹ Bilgi Toplumu Stratejisi 2006-2010, DPT, Temmuz 2006
² C.Can Aktan ve Mehtap Tunç, "Bilgi Toplumu ve Türkiye", Yeni Türkiye Dergisi, Ocak-Şubat 1998, s.118-134


Güncelleme: 11/05/2018 / Hit: 60,865