2006-09-08 Ifade Özgürlüğünü Uyum Yasaları Da Sağlayamadı - Radikal

Son Güncelleme: 04 Temmuz 2007

İfade özgürlüğünü uyum yasaları da sağlayamadı
Düşünüyorum o halde yargılanıyorum

AB'ye uyum için yasalarını değiştiren Türkiye, 'düşünceyi yargılayan ülke' imajından kurtulamıyor. Bir yılda 100'e yakın kişi hâkim karşısına çıktı, 15 kişi hapis cezası aldı, çok sayıda yayın toplatıldı.

İSMET DEMİRDÖĞEN - HİLAL KÖYLÜ- Radikal

ANKARA - Türkiye'nin yıllardır hem vatandaşlarını mağdur eden hem de AB'yle ilişkilerinde sorun olan 'düşünceyi ifade özgürlüğü', atılan adımlara ve 'reform'lara karşın hâlâ 'ortada yok'.
Yeni Türk Ceza Yasası çıkarıldığında eski yasanın 159. maddesinin yerine getirilen ve yasallaşma aşamasında 'Düşünce özgürlüğünün önünde büyük engel olacak' uyarılarına karşın düzeltilmeyen 'Türklüğe ve kurumlara hakaret, aşağılama'ya ilişkin 301. madde, son bir yıllık dönemde, 'düşünce açıklamayı cezalandırmada' sık sık kullanıldı. 'Yargı ve temel haklar' konusunda AB Komisyonu'yla bugün başlayacak tarama süreci öncesinde Türkiye İnsan Hakları Vakfı'nın 20 Ağustos tarihli verilerine göre bu yıl en az 82 yazar, yayıncı, gazeteci ve aydın, yazıları nedeniyle hâkim önüne çıktı. Bu dönemde de gazete, dergi ve kitaplar toplatıldı, internet siteleri engellendi.
BİANET'in 2006'nın ilk yarısına ilişkin raporları da, düşünceyi ifadeye karşı yeni TCK'nın 301. maddesi başta olmak üzere çok sayıda maddesinin işletildiğini gösteriyor. İnsan Hakları Ortak Platformu'nun verileri ise bu yöndeki dava sayısının 100'ü bulduğunu ortaya koyuyor.
Bir yıllık dönemde sonuçlanan kimi davalarda 15 gazeteci, yazar, yayıncı, sendikacı ve sivil toplum örgütü yöneticisi hapis cezasına çarptırıldı. Hukukçular Birliği adlı örgütün yöneticisi avukat Kemal Kerinçsiz'in yaptığı suç duyuruları dolayısıyla çok sayıda aydın mahkemelere taşındı, yine Kerinçsiz ile 'avanesi', bu davalarda mahkemeleri savaş alanına çevirdi, aydınlara sözlü, fiziki saldırılar yapıldı.
Başbakan Tayyip Erdoğan ve hükümet üyelerinin değişmesini düşünmediklerini açıkladıkları 'Türklüğü, TBMM'yi, hükümeti aşağılama ve hakaret' suçlamalarını düzenleyen TCK'nın 301. maddesinin ve adliyeyi etkileme, örgüt propagandası yapma, suçluyu övme, silahlı kuvvetleri tezyif, halkı askerlikten soğutma, halkı kin ve düşmanlığa tahrik gibi suçlamaları içeren ceza yasası ile terörle mücadele yasasının ilgili maddelerinin AB İlerleme Raporu'na girmesi ve ağır eleştirilerin yer alması kaçınılmaz görülüyor.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, Agos Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Hrant Dink'e İstanbul 2. Asliye Ceza Mahkemesi'nce eski TCY'nin 159. maddesi uyarınca verilen altı ay hapis cezasını onadı. Yargıtay Başsavcılığı'nın, esastan bozulmasını istediği ceza, yeni TCK'nın 301. maddesindeki Türklüğe hakaret suçlamasıyla verildi ve kesinleşti. Dink, ceza ertelendiği için hapse girmeyecek. Ancak beş yıl içinde 'suç işler' ve mahkûm edilirse, bu ceza nedeniyle cezaevine girecek.

Diğer mahkûmiyetler

  Peri Yayınları sahibi Ahmet Önal, yazar Evin Çiçek'in 'Tutkular ve Tutsaklar' kitabında 'Atatürk'e hakaret edildiği' gerekçesiyle bir yıl üç ay hapse mahkûm edildi. Ceza ertelenmedi.

  Milli Gazete yazarı Mehmet Şevket Eygi, 'Gayret ve Hamiyet Kalmadı' başlıklı yazısında 'halkı kin ve düşmanlığa tahrik ettiği' gerekçesiyle bir yıl hapse çarptırıldı. Ceza ertelenmedi.

  Adana 5. Asliye Ceza Mahkemesi, radyocu Sabri Ejder Öziç'i, Irak'a asker gönderme tezkeresini eleştiren sözlerinden dolayı 301. maddeden altı ay hapse mahkûm etti.

  Almanya'da yapılan 'Kadın Hakları: İnsan Hakları mıdır?' panelinde 'TSK'nın manevi şahsiyetine hakaret ettiği' gerekçesiyle yargılanan İHD İstanbul Şubesi Başkanı Eren Keskin, 301. madde uyarınca 10 ay hapse mahkûm edildi.

  Yeni Asya yazarı Sami Cebeci, 'halkı kin ve düşmanlığa tahrik'ten bir yıl üç ay hapis aldı.

  Eğitim-Sen Tunceli Şube Başkanı Hanefi Bekmezci, bir taksicinin ölümüyle ilgili açıklamasında 'askeri kuvvetleri alenen aşağıladığı' gerekçesiyle altı ay hapse mahkûm oldu.

  Beyoğlu 2. Asliye Ceza Mahkemesi, 'Ararat'taki Esir Generalden Kan Çiçekleri' adlı kitabı nedeniyle yazar Mustafa Balbay'ı 301. maddeden 10 ay hapse mahkûm etti.

  Kürtçe Azadiya Welat gazetesinin sahibi Hamdullah Yılmaz'a, 'Abdullah Öcalan Siyasal İradedir' başlıklı ilanda 'yasadışı örgüt propagandası'ndan iki yıl altı ay hapis verildi.

  Yeni Dünya İçin Çağrı ve Güney adlı dergilerin sahibi ve sorumlu müdürü Aziz Özer, 301. maddeden yargılandığı üç davanın ikisinde altışar ay hapis, birinde de 720 YTL para cezası aldı.

  Yazar Emine Şenliklioğlu, 'Burası Cezaevi' kitabından dolayı eski TCK'nın halkı kin ve düşmanlığa tahrik suçlamasına ilişkin 312. maddesinden bir buçuk yıl ceza aldı, ceza ertelendi.

  Yeni Dünya İçin Çağrı adlı dergiye Ermeni sorunuyla ilgili yazı gönderen Erkan Akay, 301. maddeden bir yıl hapis cezasına çarptırıldı.

  Aram Yayıncılık'ın sahibi Fatih Taş, 'Cumhuriyet'i tezyif'ten altı ay hapis cezası aldı.

  Sendikacı Hüseyin Ser, Munzur Festivali'nin ertelenmesini eleştiren ortak bildiriyi okumaktan dolayı altı ay hapis cezası aldı.

  Zülküf Kışanak, Güneydoğu'da boşaltılan ve yakılan köyleri anlatan kitabından dolayı 301. maddeden beş ay hapis cezasına çarptırıldı.

  Adana'da dokuz yaşındaki bir çocuğa tecavüz edildiği iddiasıyla Adana ve İstanbul Adli Tıp Kurumları'ndan verilen raporları, kurum ve doktor adı vermeden eleştiren yazar Ahmet Altan, 6 bin YTL tazminata mahkûm edildi.

Patriğe de soruşturma
Türkiye'yi ziyaret eden Dünya Ermenileri Genel Patriği Karekin II hakkında, 'Soykırım bizim için gerçekleşmiş bir olaydır ve tanınmalıdır' sözleri üzerine Hukukçular Birliği ve Recep Akkuş adlı bir kişinin savcılığa şikâyetiyle 'Türklüğe hakaret' iddiasıyla soruşturma açıldı.


'Sümer fahişeler' de dava konusu oldu

  Bağcılar Savcılığı, İpek Çalışlar'ın 'Latife Hanım' adlı kitabıyla ilgili olarak Hürriyet gazetesinde yer alan söyleşi dolayısıyla Çalışlar ve sorumlu müdür Necdet Tatlıcan hakkında 'Atatürk'e hakaret edildiği' iddiasıyla dava açtı.

  Beyoğlu Savcılığı da ünlü Sümeroloji uzmanı Muazzez İlmiye Çığ ve yayıncı İsmet Öğütücü hakkında, Çığ'ın 'Vatandaşlık Tepkilerim' adlı kitabında yer alan 'Sümerlerde 5 bin yıl önce tapınak fahişeliği yapan kadınların diğerlerinden ayrılmaları için başlarını örttükleri, İslamiyet'teyse peygamberin eşlerinin ve kızlarının fark edilmesi için örtünmenin ortaya çıktığı' anlatımı dolayısıyla dava açtı.

  Mersin'de düzenlenen bir gösteriyi izlerken gözaltına alınan ve tutuklanan Dicle Haber Ajansı muhabirleri Evrim Dengiz, Nesrin Yazar ve yedi kişinin yargılaması sürüyor.

  'Ordu ne işe yarar?' ve 'Yeni Barbarlar Apoletli Talibanlar' yazılarından mahkûm olan İdea Politika dergisi yayın yönetmeni Erol Özkoray yeni TCK'da yeniden yargılanıyor. RSF Genel Sekreteri Robert Menard'la yapılan 'RSF: Türk rejimi şizofrenik' söyleşisine açılan dava ise sürüyor.


Pamuk davası zamanaşımıyla düştü
AB ve dünyanın yakından izlediği ve avukat Kemal Kerinçsiz ile avanesinin gösterilerine dönüşen kimi davalar zamanaşımı nedeniyle düşerken, kimileri de beraatla sonuçlandı. 301. maddenin uygulandığı ilk kişilerden olan gazeteci Rahmi Yıldırım yargılama sonucunda beraat etti ancak kararı Yargıtay'a taşıdı. Diğer davalar ve soruşturmalarsa şöyle:

  ATV'deki 'Siyaset Meydanı' programında, 12 Eylül'den bu yana adaletin durumuyla ilgili düşüncelerini açıklayan gazeteci Ertuğrul Mavioğlu ve programı sunan Ali Kırca 'eski Ankara 1 No'lu DGM'si Başkanı Orhan Karadeniz'e hakaret' ve '3713 sayılı Terörle Mücadele Yasası'na muhalefet etmek' iddialarıyla yargılandıkları davada beraat etti.

  Bağcılar Savcılığı, gazeteci Neşe Düzel ve Pir Sultan Abdal Kültür Dernekleri Başkanı avukat Kazım Genç'le ilgili soruşturmada davaya gerek görmedi.

  Yazar Orhan Pamuk hakkında, İsviçre'deki haftalık Das Magazin dergisine verdiği söyleşisinde "Bu top-raklarda 1 milyon Ermeni, 30 bin de Kürt öldürüldü" dediği için 301. maddeden açılan dava 23 Ocak'ta düştü.

  Osmanlı Ermenileri Konferansı'nın durdurulmasına ilişkin mahkeme kararını eleştirdiği için Radikal gazetesi yazarı Murat Belge hakkında açılan 'yargıyı etkileme' davası beraatla sonuçlandı. Aynı iddia ve 'yargıyı aşağılama' gerekçesiyle yargılanan yazarlar İsmet Berkan, Haluk Şahin, Erol Katırcıoğlu ve Hasan Cemal haklarındaki dava da zamanaşımı dolayısıyla düştü.

  EMEP Hozat İlçe Başkanı Erdem Ulaş Çelik, parti binasının camlarına Deniz Gezmiş'in fotoğrafını astığı için 'suçu övmek'ten yargılandığı davada beraat etti.

  İHD Bingöl Şubesi Başkanı Rıdvan Kızgın 'suç işlemeye tahrik'ten, ilk duruşmada beraat etti.

  Flash TV'deki 'Alternatif' adlı programda konuşan avukat Hasip Kaplan, 'kin ve düşmanlığa tehlikeli tahrik' iddiasıyla yargılandığı davadan beraat etti.

  'Vicdani Ret Bir İnsan Hakkıdır' başlıklı yazısında 'halkı askerlikten soğuttuğu' iddiasıyla yagılanan yazar Perihan Mağden beraat etti.

  Mara Meimaridi'ye ait 'İzmir Büyücüleri' adlı roman nedeniyle 'Türklüğü aşağılamak' iddiasıyla yargılanan Literatür Yayınevi Edebiyat Araştırma İnceleme ve Sosyal Bilimler Yayın Yönetmeni Abdullah Yılmaz beraat etti.

  Mazlum-Der yetkilisi avukat Şehmus Ülek ve Agos gazetesi yazarı Hrant Dink hakkında 2002'de Şanlıurfa'da düzenlenen 'Küresel Güvenlik, Terör ve İnsan Hakları, Çokkültürlülük, Azınlıklar ve İnsan Hakları' panelindeki konuşmaları nedeniyle 'Hükümetin manevi şahsiyetini ve Türklüğü alenen tahkir ve tezyif' iddiasıyla açılan dava beraatla sonuçlandı.

  Azınlık Hakları ve Kültürel Haklar Çalışma Grubu Raporu nedeniyle dava açılan eski Başbakanlık İnsan Hakları Danışma Kurulu Başkanı Prof. İbrahim Kaboğlu ve kurul üyesi Prof. Baskın Oran, beraat etti.

  Radikal gazetesinde yayımlanan 'Öcalan Bir Gün Serbest Kalacak' başlıklı röportaj nedeniyle gazeteci Neşe Düzel hakkında 'terör örgütü propagandası' iddiasıyla açılan dava zamanaşımından düştü.

  Orhan Pamuk'a açılan davayı eleştirdiği için 'adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs' iddiasıyla yargılanan Radikal gazetesi yazarı Murat Yetkin'e dört buçuk yıl hapis istemiyle açılan dava zamanaşımından düştü.

  Kumkapı'daki işyerlerine astıkları pankartla Emniyet'i protesto eden dokuz işletmeciye 301. maddeden açılan dava ilk duruşmada beraatla sonuçlandı.

  Eğitim-Sen Tunceli Şube Başkanı Hanefi Bekmezci 301. maddeden açılan davada beraat etti.

  1999 Marmara depremi sonrasında yaşananları anlattığı 'Boyalı Bank Nöbetini Terk Etmek' kitabında 'Askeri kuvvetleri alenen aşağıladığı' iddiasıyla yargılanan 'SoL' dergisi yazarı ve emekli Yüzbaşı Murat Papuç'ın davası zamanaşımından düştü.

Lagendijk'i de soruşturduk

  Beyoğlu Başsavcılığı, Kemal Kerinçsiz'in şikâyetiyle Türkiye-Avrupa Birliği Karma Parlamento Komisyonu Başkanı Joost Lagendijk hakkında Türk ordusunun PKK'yla savaşmayı sevdiğine ilişkin sözleri dolayısıyla başlattığı soruşturmada takipsizlik kararı verdi.

  Gazeteci-yazar Ertuğrul Kürkçü hakkında Radikal 2'de yayımlanan 'Mustafa Kemal:
İmge ve Gerçek' başlıklı yazıdan dolayı inceleme yapıldı ancak dava açılmadı.

  Hukukçular Birliği'nin şikâyet ettiği gazeteci Hrant Dink hakkında, bir gazeteye verdiği demeçten dolayı yürütülen 'Türklüğe hakaret' soruşturmasında takipsizlik kararı verildi.


Gazete de toplatıldı yayın da durduruldu
Kaos GL dergisinin yaz sayısı, Birgün gazetesinin bir sayısı, Ersin Kalkan'ın 'Bir Jitem Dosyası: Musa Anter Cinayeti-Katille Buluşma' adlı kitabı ve Özgür Gündem gazetesinin 15 sayısı toplatıldı.
İsveçli yazar Astrid Lindgrens'in yarattığı çizgi karakter Pippi'nin Güneydoğu'ya gönderilmek üzere hazırlanan Kürtçe baskılarına gümrükte el konuldu.
1 Mart 2004'te yayın hayatına başlayan Özgür Gündem gazetesi yönetici, yazar ve muhabirleri hakkında 550'yi aşkın dava açıldı, 58'inde mahkûmiyet kararı verildi. Gazetenin sahibi Ali Gürbüz, 192 bin 755 YTL para cezasına mahkûm edildi. Yazıişleri müdürü Hasan Bayar beş yıl 10 ay hapis, 96 bin 949 YTL para cezasına mahkûm edildi.
Yeni TMY'nin yürürlüğe girmesinin ardından PKK yöneticisi Murat Karayılan'la yapılan bir söyleşisi yayımlanması nedeniyle Özgür Gündem'in yayını 15 gün, Özgür Halk dergisinin yayını 'PKK propagandası yapıldığı' iddiasıyla bir ay durduruldu. Bu kararlar itirazlar üzerine Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle kaldırıldı.
Aynur Doğan'ın 'Keçe Kurdan' isimli kasedi için verilen toplatma kararı da itiraz üzerine iptal edildi.


Kimi kitap yazmaktan hâkim önünde kimi de kitap basmaktan
Elif Şafak kitap yazmaktan, Ragıp Zarakolu kitap basmaktan, Sebati Karakurt Kandil Dağı'nda söyleşi yapmaktan, çiftçi Mustafa Kemal Öncel, azar işittiği Başbakan'a hakaretten...

TCK'nın başta 301. maddesi olmak üzere düşünce özgürlüğüne karşı açılan ve süren davalar ana başlıklarıyla şöyle:

  Belge Yayınları'nın sahibi Ragıp Zarakolu, Prof. Dr. Dora Sakayan'ın 'Bir Ermeni Doktorun Yaşadıkları-Garabet Haçeryan'ın İzmir Güncesi' ve George Jerjian'ın 'Gerçek Bizi Özgür Kılacak' kitaplarını yayımladığı için 13.5 yıl hapis istemiyle yargılanıyor.

  Birgün gazetesi editörü Gökhan Gençay, vicdani retçi Erkan Bolot'la yaptığı 'Savaşların İnsan Kaynağını Kurutalım' başlıklı söyleşi nedeniyle 'halkı askerlikten soğutmak'tan yargılanıyor.

  Genelkurmay Başkanlığı'nın şikâyetiyle 'Osmanlı'dan Günümüze Ordunun Evrimi' kitabının yazarı Osman Tiftikçi ve yayıncı Sırrı Öztürk 'orduyu alenen aşağılamak'tan yargılanıyor.

  'Küresel Barış ve Adalet Koalisyonu' sergisi için Başbakan Erdoğan'ı ABD Başkanı George W. Bush'un köpeği olarak gösteren bir afiş hazırlayan Britanyalı kolaj sanatçısı Michael Dickinson ve sergi sorumlusu Erkan Kara'nın Başbakan'a hakaret davası 12 Eylül'de başlanacak.

  Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer hakkında yazdığı iki yazı nedeniyle Vakit gazetesi yazarı Abdurrahman Dilipak hakkında toplam 10 yıl hapis isteniyor.

  'Baba ve Piç' romanının yazarı Elif Şafak ve Metis Yayınları Sorumlusu Semih Sökmen hakkında 'Türklüğü alenen aşağılama' iddiasıyla açılan soruşturma 14 Haziran'da takipsizlikle sonuçlandı. İstanbul 7. Ağır Ceza Mahkemesi, bu kararı kaldırıp dava açılmasını sağladı. Dava, 21 Eylül'de Beyoğlu 2. Asliye Ceza Mahkemesi'nde başlayacak.

  Tempo dergisi muhabiri Enis Mazhar Tayman ve sorumlu müdür Neval Barlas, Diyarbakır KÜRD-DER sözcüsü ve Haklar ve Özgürlükler Partisi'nin (Hak-Par) eski genel başkan yardımcısı İbrahim Güçlü'yle yaptıkları söyleşi nedeniyle 'Türklüğü ve Cumhuriyet'i aşağıladığı' ve 'halkı kanunlara uymamaya tahrik ettiği' iddiasıyla yargılanıyor.

  PKK'nın Temmuz 2005'te kaçırdığı er Coşkun Kırandi'yi teslim alan heyetteki beş insan hakları savunucusu va askerin heyete teslim edilişini izleyen dört habercinin yargılaması sürüyor.

  Ferhat Tunç, Yeniden Özgür Gündem gazetesine yazdığı 'Bir Devrimci Leyla ve Bir Şarkı' başlıklı yazı, Evrensel Basım Yayın sahibi Songül Özkan, gazeteci Ahmet Kahraman'ın kaleme aldığı 'Kürt İsyanları' kitabı nedeniyle yargılanıyor.

  Hürriyet muhabiri Sebati Karakurt ile sorumlu müdürler Necdet Tatlıcan ve Hasan Kılıç, 'Kandil Dağı' söyleşisinin 'örgüt propagandası yapacak şekilde yayımlandığı' gerekçesiyle TMY'nin 6/2 maddesine muhalefetten yargılanıyor.

  'Kardeşlerinize Silah Çekmeyin' ve 'Vicdani Retçi Savda: Askere Gitmeyin' başlıklı haberlerden dolayı Ülkede Özgür Gündem gazetesi muhabiri Birgül Özbarış hakkında, 'halkı askerlikten soğutmak' iddiasıyla dava açıldı. Bugüne kadar Özbarış hakkında bu iddiayla altı, 'suç ve suçluyu övme' iddiasıyla bir dava açıldı, toplam 21 yıl hapsi isteniyor.

  Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı Osman Baydemir için Tempo dergisine verdiği söyleşide 'halkı ırk veya bölge farklılığını gözeterek açıkça aşağıladığı' iddiasıyla bir buçuk yıl hapis isteniyor.

  Doz Yayınevi editörü Ali Rıza Vural, Mesut Barzani'nin 'Barzani ve Kürt Ulusal Özgürlük Hareketi' adlı kitabından dolayı 'Cumhuriyet'i neşren tahkir ve tezyif etmek' suçlamasıyla 301/2'den üç yıla kadar hapis istemiyle yargılanıyor.

  Demokrat İskenderun gazetesi sahibi Ersen Korkmaz yazısında hükümeti alenen aşağıladığı iddiasıyla yargılanıyor. Gazeteci, TKP'nin İskenderun'daki panelini izlediği için de TKP'li Necmettin Salaz'la birlikte üç yıl hapisle yargılanıyor.

  Başbakan Erdoğan'ı protesto ettiği için 'Ananı al git' diye azarlanan çiftçi Mustafa Kemal Öncel'in, 'kamu görevlisine hakaret'ten iki yıl hapsi isteniyor.

  Türkiye'de Cuma dergisinde yayımlanan 'Paşalar Laf Dinlemezse' başlıklı yazısı nedeniyle gazeteci Abdurrahman Dilipak, 301. maddeden yargılanıyor.

  İşkence soruşturmasında, doktor raporunu yayımlayarak suç işlediği gerekçesiyle Radikal gazetesi muhabiri İsmail Saymaz'a, yargıyı etkilemekten 20 bin YTL ön ödemeli para cezası verildi. Ancak gazete, bu cezayı ödemeyi reddetti. Saymaz'ın yanı sıra sorumlu müdür Hasan Çakkalkurt ve genel yayın yönetmeni İsmet Berkan hakkında dava açıldı.

  Yazar John Tirman'ın 'Savaş Ganimetleri: Amerikan Silah Ticaretinin İnsani Bedeli' adlı kitabını yayımlayan Aram Yayınları sorumlusu Fatih Taş, 'askeri kuvvetleri alenen aşağılama' ve 'Atatürk'e hakaret' iddiasıyla yargılanıyor.

  Peri Yayınevi sahibi Ahmet Önal hakkında üç kitaptan altı ayrı dava açıldı.

  Yeni Asya Gazetesi Yazıişleri Müdürü Faruk Çakır hakkında, Danıştay saldırısıyla ilgili 'Oyun Geri Tepti' başlıklı haber nedeniyle 301. maddeden dava açıldı.

Bu döküman ab.gov.tr sitesinde bulunan makaleden otomatik üretilmiştir